Kabaağaçlızade Mehmed Şakir Paşa (1855-1914), Osmanlı tarihçisi ve devlet adamı olarak tanınıyor. Bursa’da doğan Şakir Paşa, küçük yaşta anne ve babasını kaybedince eğitimine askeriyede devam etti. Girit’te valilikten Atina Büyükelçiliği’ne kadar pek çok değerli misyonda bulundu.
Aile, sanat ve bilime olan ilgisiyle dikkat çekiyordu. Şakir Paşa, çağdaş eğitim anlayışıyla çocuklarını yetiştirdi ve ailenin hem erkek hem de kız bireylerine batılı bir perspektif kazandırdı.
Tarih ve trajediyle örülü bir aile
Şakir Paşa’nın hayatı, başarılarla dolu bir mesleğin yanı sıra trajedi ve entrikaları da barındırıyordu. 1914 yılında, Afyon’daki çiftlikte oğlu Cevat Şakir Kabaağaçlı ile yaşadığı bir tartışmada, Cevat Şakir’in silahından çıkan kurşunla hayatını kaybetti. Bu olay, hem ailenin hem de Osmanlı toplumunun hafızasında derin bir iz bıraktı.
Cevat Şakir, bu cinayetten hatalı bulunarak 14 yıl mahpus cezasına çarptırıldı ve 7 yıl mahpus yattı. Lakin ailesiyle ortasındaki bağlar, bu olayın akabinde asla tam manasıyla düzelmedi.
Sanat dünyasında Şakir Paşa Ailesi
Aile bireyleri, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte sanat dünyasında iz bırakmayı başardı:
Sanat ve aşkın kesişim noktası
Aile üyelerinin hayatı, sadece başarılarla değil, karmaşık ilgiler ve çarpıcı olaylarla da şekillendi. Fahrünnisa Zeid, Irak Prensi Buyruk Zeyd ile evlenerek memleketler arası bir ömür sürdü. Aliye Berger, acı dolu yas sürecini sanatla aşmaya çalışırken, sıra dışı biçimiyle sanat dünyasında yer edindi.
Diziyle yine gözler önünde: Şakir Paşa Ailesi Mucizeler ve Skandallar
Entrikalarla dolu Şakir Paşa Ailesi, artık bir diziye ilham kaynağı oldu. Öykü, 1912 yılında başlıyor ve Osmanlı’nın son periyodundan Cumhuriyet’in çağdaşlaşma sürecine kadar uzanıyor. Dizide, ailenin bireylerinin sanat, siyaset ve ferdî dramlarla dolu hayatlarına ışık tutulacak.
Cevat Şakir Kabaağaçlı eşleri
Pazar günleri NOW TV’de yayınlanan “Şakir Paşa Ailesi: Mucizeler ve Skandallar” dizisi, Halikarnas Balıkçısı Cevat Şakir Kabaağaçlı’nın özel hayatını yine gündeme taşıdı. Muharririn eşleri ve çocukları, izleyiciler tarafından merak konusu oldu. İşte Cevat Şakir’in hayatına dair dikkat alımlı detaylar…
Ünlü müellif ve edebiyatçı Cevat Şakir Kabaağaçlı, hayatı boyunca üç kere evlendi. 2 evliliğini dayısının kızı Hamdiye Hanım ile yapan Cevat Şakir, sürgün yıllarında bu evliliğini sonlandırdı. Daha sonra Giritli bir ailenin kızı olan Hatice Hanım ile evlendi.
Yazarın üç evliliğinden toplamda beş çocuğu dünyaya geldi.
Cevat Şakir’in çocukları kimlerdir?
Cevat Şakir Kabaağaçlı’nın beş çocuğu, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçiş periyodunun karmaşık yapısında farklı hayatlar sürdürdü. İşte o isimler:
Mutarra Agustina kimdir ve isminin manası nedir?
Mutarra Agustina, Cevat Şakir’in kızı olup isminin manasıyla da dikkat çekiyor. “Mutarra”, Osmanlıca’da “Allah’ın müdafaasına vesile olan ayetler” manasına gelir. Tıpkı vakitte “güzel kokulu, körpe ve taze” üzere manalar da taşır.
Mutarra Agustina’nın annesi, Cevat Şakir’in Londra’da tanıştığı Agnessia Kafiera isimli İtalyan bir bayandır. Bu münasebet, müellifin hayatında kıymetli bir dönüm noktası olarak görülür.
Agnezi’nin kızı Mutarra ve kopuk bir anne-kız hikayesi
Agnezi (ya da Tatlı Devrim’in anılarında ismiyle Aniesi), Halikarnas Balıkçısı’nın ikinci evliliğinden olan kızı Mutarra Agustina’nın annesiydi. Çok hoş bir bayan olarak tanınan Agnezi, İtalya’ya dönmesinin akabinde kızı Mutarra ile bağlarını kopardı. Daha da ileri giderek, Mutarra’ya babası Cevat Şakir hakkında konuşmasını yasakladı.
Mutarra’nın birinci ve son evliliği, Vatikan’ın bir avukatı ile oldu. Bu evlilikten Çinzia isminde bir kızı dünyaya geldi. Lakin Mutarra, hayatının ilerleyen devirlerinde yalnızlık içinde öldü.
Çinzia’nın iİstanbul ziyareti ve aileyle buluşma
Mutarra’nın kızı Çinzia, 2006 yılında İstanbul’a gelerek aile fertleriyle tanıştı. Bu ziyaret sırasında, Halikarnas Balıkçısı’nın başka kızı olan İsmet Kabaağaçlı Noonan ile buluştu. Çinzia, anneannesinin (Agnezi) odasındaki bir fotoğrafı hatırladığını paylaştı. Fotoğrafta, Büyükada’da çekilmiş bir karede, Agnezi ve Cevat Şakir’in babası Şakir Paşa yer alıyordu.
Bu ayrıntı, hem Agnezi’nin, hem de Şakir Paşa ailesinin münasebetlerindeki karmaşıklığı ve sürükleyici öyküleri bir sefer daha gözler önüne serdi.
Mutarra’nın yalnızlığı ve torun Çinzia’nın izleri
Mutarra Agustina, hayatının son yıllarını yalnızlık içinde geçirdi. Ailesinden kopuk bir biçimde ömrünü sürdüren Mutarra’nın, kızı Çinzia ise Vatikan’ın diplomatik etrafında büyüdü. Lakin İstanbul ziyareti, hem Çinzia hem de aile fertleri için duygusal bir buluşma oldu.
Şakir Paşa Rosali kimdir?
Rozali Hanım, Osmanlı’nın geçiş periyodu ailelerinden biri olan Şakir Paşa Ailesi ile olan bağıyla tanınıyor. Güçlü ve mücadeleci bir kişiliğe sahip olan Rozali, Şakir Paşa’nın ‘sevdiği kadın’ olarak tarihe geçti. Onun aileye olarak gördüğü Şakir Paşa’ya bağlılığı, yaşadığı zorluklara karşı sergilediği kararlı duruşu ile de öne çıktı.
Rozali, Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküş devrinde yaşamış, değişen siyasi ve toplumsal şartların tam ortasında ayakta kalmayı başarmış bir karakterdi. Şakir Paşa ile olan bağları, yalnızca bir aşk kıssası olarak değil, birebir vakitte yüreğin simgesi olarak nitelendiriliyor.
Afyon çiftliğinde başlayan trajedi: Cevat Şakir babasını neden öldürdü?
Halikarnas Balıkçısı Cevat Şakir Kabaağaçlı’nın, babası Mehmed Şakir Paşa’yı öldürmesi, Osmanlı’nın son periyodunda yaşanmış en büyük aile trajedilerinden biri olarak tarihe geçti. Entrikalar, kıskançlık ve tartışmalarla örülü bu olay, hâlâ gizemini koruyor. İşte, herkesin merak ettiği o cinayetin ayrıntıları…
1914 yılında maddi zorluklar nedeniyle Afyon’daki Kabaağaçlı çiftliğine yerleşen Mehmed Şakir Paşa, burada oğlu Cevat Şakir ile büyük bir tartışmaya girdi. Bu tartışma sırasında, Cevat Şakir’in tabancasından çıkan kurşun babasına isabet etti ve Şakir Paşa hayatını kaybetti.
Olay sonrası cinayet suçlamasıyla yargılanan Cevat Şakir, 15 yıl kürek cezasına çarptırıldı ve 7 yıl mahpus yattı. Lakin bu cinayetin nedenine dair birçok sav ve tartışma bugün bile sürüyor.
Bir cinayet, birçok senaryo
Cevat Şakir’in babasını öldürme nedenine dair pek çok teori ortaya atıldı. İşte en çarpıcı argümanlar:
Tanıkların ve aile üyelerinin açıklamaları
Aile bireylerinden Suat, olay gecesi çiftlikte bulunan tek şahit olarak cinayete dair çarpıcı bir tez ortaya attı. Suat’ın anlatımına nazaran, Cevat Şakir, babasını öldürmek için etrafındakileri ilaçla uyutup, cinayeti politik bir suikast ya da hırsızlık üzere göstermeye çalıştı.
Ancak mahkemede Cevat Şakir’in verdiği tabirler, bu tezleri ne doğruladı ne de çürüttü. Kendisi, olayı üstü kapalı bir halde şöyle anlattı:
“Babam üzerime ateş etti. Ben de rastgele bir tabancayı alarak karşılık verdim. Şayet ben ateş etmeseydim, ölen ben olurdum. Vicdan azabı duymadım.”
Sır üzere saklanan gerçekler
Cevat Şakir, hayatı boyunca bu olayı açıkça konuşmaktan kaçındı. Mavi Sürgün isimli hatıratında cinayetten hiç bahsetmezken, yakın dostu Azra Erhat’a yazdığı bir mektupta mevzuyu “karışık konular” diyerek geçiştirdi.
Aile üyelerinden Şirin Devrim, Cevat Şakir’in bu cinayeti taammüden işlediğine inanıyordu. Devrim’in şu sözleri, olayın karanlık taraflarını bir defa daha gözler önüne seriyor:
“Bana nazaran Cevat, özgür bir hayat sürdürmek için babasının ortadan kalkması gerektiğine inanıyordu. Gözleri dönmüş bir öfkeyle bu işi yaptı.”
Halikarnas Balıkçısı’nın sessizliği
Cevat Şakir, ömrü boyunca coşkulu bir halde konuşan, her bahiste fikir beyan eden bir muharrir olarak tanınmasına karşın, bu olay hakkında daima sessiz kaldı. Dostu Sadi Borak, bu durumu şu sözlerle özetledi:
“Halikarnas Balıkçısı hayatı boyunca konuştu, her hususta fikrini lisana getirdi. Fakat Afyon olayına gelince daima sustu. Kim bilir, tahminen de birinin onurunu korumak için…”
Aile trajedisi ve unutulmaz bir miras
Halikarnas Balıkçısı’nın babasını öldürmesi, sırf bir cinayet kıssası değil, tıpkı vakitte derin bir aile trajedisinin yansıması olarak tarihe geçti. Sanat ve edebiyat dünyasında iz bırakan bir figür olan Cevat Şakir’in bu karanlık geçmişi, onun yapıtlarında işlediği özgürlük ve kişisellik temalarıyla adeta bir tezat oluşturuyor.