TBMM Sıhhat, Aile, Çalışma ve Toplumsal İşler Kurulunda, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Kimi Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kabul edildi.
Kabul edilen teklife nazaran, emeklilik haklarının sağlanmasında sigortacılık prensiplerinin temel alınması ve sigortalılar ortasında eşitlik sağlanması hedefleniyor. Ekim 2008’den evvel sigortalı olan engelliler için vergi indirimi belgesi temel alınarak yapılan emeklilik süreçleri, çalışma gücü kaybına nazaran belirlenecek ve tüm işlemler Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yönetilecek.
Anayasa Mahkemesinin iptal kararına nazaran, Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu‘na ferdî bilgi toplama, sürece ve paylaşma yetkisini düzenleyen yeni bir unsur ekleniyor. Bu düzenleme ise sıhhat hizmeti sunan kamu ve özel kuruluşlarla sıhhat çalışanlarının, hastaların sıhhat hizmeti almak için verdikleri şahsî dataları işleyebilmesini sağlıyor. Ayrıyeten bu bilgiler, Kişisel Dataların Korunması Kanunu’na uygun olarak işlenecek ve üçüncü şahıslarla paylaşılamayacak.
İşsizlik Sigortası Kanunu’nda yapılan düzenlemeyle, Esnaf Ahilik Sandığı‘nın yürürlük tarihi 31 Aralık 2024’ten 1 Ocak 2028’e ertelendi.
Yurtdışından ilaç temini
Kamu İhale Kanunu’nda yapılan değişiklikle ise, Genel Sıhhat Sigortalısı ve bakmakla yükümlü oldukları bireyler için yurt içinde temin edilemeyen beşeri tıbbi ürünler, Sağlık Bakanlığı onayıyla SGK tarafından yurt dışından temin edilerek hastalara ulaştırılacak.
Aile hekimliklerine ait düzenlemeler yapıldı
Aile Hekimliği Kanunu’nda yapılan değişiklikle, yabancılara sunulan hizmetler, mesai dışında verilen klasik ve tamamlayıcı tıp uygulamaları ile özel emelli raporlar dışında, aile hekimliği hizmetleri fiyatsız hale getirildi.
Aile hekimliği hizmetleri, acil durumlar hariç, haftada 40 saatten az olmamak kaydıyla, Sıhhat Bakanlığı’nın belirlediği kurallar doğrultusunda, aile doktorunun talebi ve lokal sıhhat yönetiminin onayıyla çalışma saatleri içinde gerçekleştirilecek.
Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen hizmet tarifelerinden elde edilecek gelirler, vilayet sıhhat müdürlüklerinin döner sermaye işletmelerine açılacak özel bir hesaba yatırılacak. Bu hesapta biriken gelirlerin nasıl kullanılacağı, sıhhat hizmetlerinin sunumu, aile sıhhati merkezi sarfiyatları ve çalışanlara dağıtılacak ödemelerle ilgili kurallar, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın görüşü doğrultusunda Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenecek.
SGK ile bankaların, sigorta ve reasürans şirketlerinin, ticaret odalarının, sanayi odalarının, borsaların yahut bunların teşkil ettikleri birliklerin çalışanı için kurulmuş bulunan sandıklarla veri paylaşımı yapılabilecek.
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda yapılan değişiklikle, iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık durumlarında verilecek ödeneklerin hesaplanmasında dikkate alınacak günlük kar, ilgili olaydan evvelki 12 aylık periyottaki karlara dayalı olarak belirlenecek. İş kazası yahut doğum durumunda, kar hesaplaması, olaydan evvelki 12 aydaki toplam çıkar üzerinden yapılacak. İş kazası ve meslek hastalığında ise, hesaplama, son 3 aydaki yararların toplamının, bu çıkarlara dayalı prim ödeme gün sayısına bölünmesiyle yapılacak.
Eğer evvelki 12 ay içinde 180 günden az kısa vadeli sigorta primi ödenmişse, bu şahısların süreksiz iş göremezlik ödeneği hesaplanırken, günlük çıkarları, iş göremezliğin başladığı tarihteki prime temel çıkar alt hududunun iki katını geçemeyecek. Bu düzenleme, 21 Aralık 2024’ten itibaren geçerli olacak ve kanun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek.
Yabancı öğrenciler genel sıhhat sigortasından yararlanabilecek
Yabancı asıllı öğrenciler, eğitim öğretim yılının başlangıcından itibaren 3 ay içinde müracaat yapmaları şartıyla genel sıhhat sigortasından yararlanabilecek. Ayrıyeten, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı yahut Uluslararası Öğrenciler Değerlendirme Kurulu tarafından burs verilen milletlerarası öğrenciler, burs aldıkları mühlet boyunca genel sıhhat sigortalısı sayılacak. Bu öğrenciler için ödenecek sigorta primleri, belirlenen minimum çıkarın yüzde 4’ü kadar olacak.
Klinik araştırmalar artırılacak
Teklif ile klinik araştırmaların artırılması hedefleniyor. Buna nazaran, Sıhhat Bakanlığı’nın onay verdiği kamu hastaneleri ve devlet üniversitelerinde gerçekleştirilen klinik araştırmalara katılan hastaların, Anayasa ile garanti altına alınan toplumsal güvenlik ve sıhhat hakları, araştırmalar müddetince de devam edecek.
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda yapılan bir öteki değişikliğe nazaran, ayakta tedavilerde tabip ve diş doktoru muayenesi için iştirak hissesi 20 lira olarak belirlendi. Ayrıyeten, SGK, birinci basamak sıhhat hizmeti sunucularından sevk edilen hastalar için bu iştirak hissesini yarısına kadar düşürme yetkisine sahip olacak.
Özel dal patronlarına, SGK’ya ödeyecekleri malullük, yaşlılık ve mevt sigortası primi için sağlanan 5 puanlık indirim yerine 4 puanlık indirim uygulanacak. Bu düzenleme, kanunun yayımlandığı ayın başından itibaren geçerli olacak.
Teklif ile, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı yahut Uluslararası Öğrenciler Değerlendirme Kurulu kararıyla burs verilen yabancı asıllı öğrenciler, avukatlık stajyerleri ve Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İşçisi Eğitim Merkezlerinde hizmet öncesi eğitime alınanların genel sıhhat sigortası primlerinin ödeme müddetleri belirlenecek.
TBMM Sıhhat, Aile, Çalışma ve Toplumsal İşler Kurulu’nda kabul edilen, “Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Kimi Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” ile mevzuatta birtakım değişiklikler yapılıyor. Buna nazaran, hizmet akdiyle bir yahut birden fazla patron tarafından çalıştırılan sigortalıların, 2008 yılı Ekim ayı öncesine ilişkin aylık hesaplamalarında mevcut uygulama motamot devam edecek.
Astsubay meslek yüksekokulları ve astsubay olabilmek için temel askerlik eğitimi gören adaylar, polis meslek eğitim merkezlerinde polislik eğitimi alan adaylar, Jandarma ve Kıyı Güvenlik Akademisi ile fakülte ve yüksekokullarda subay ve astsubaylık eğitimi gören adaylar, artık yetim aylığı almaya hak kazanacak. Ayrıyeten, bu şahısların aldıkları yetim aylıkları kesilmeyecek. Yeni düzenlemeye nazaran, hem mevcut aylık alan hem de bu düzenlemenin yürürlüğe girmesinin akabinde aylığa hak kazanan erkek çocuklarına, ikinci lisans ve yüksek lisans eğitimlerine kayıt olduklarında aylık ödenecek.
31 Aralık 2008 (dahil) tarihinden evvel sigortalı olmuş ve bir yahut birden fazla patron tarafından çalıştırılan sigortalılara yönelik yeni düzenleme yürürlüğe girdi. Buna nazaran, çalışma gücü kayıp oranı yüzde 40 ila yüzde 49 ortasında olanlar, 18 yıl sigortalılık müddeti ve 4.100 gün prim ödeme kuralıyla yaşlılık aylığı alabilecek. Çalışma gücü kaybı yüzde 50 ila yüzde 59 ortasında olanlar ise 16 yıl sigortalılık mühleti ve 3.700 gün prim ödeme kaidesiyle birebir haktan yararlanacak.
2008 yılı Ekim ayından evvel sigortalı olan engellilerin emeklilik süreçleri, artık vergi indirim evrakı yerine çalışma gücü kaybı oranına nazaran belirlenecek ve tüm işlemler Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yapılacak. Yürürlük tarihinden evvel vergi indiriminden faydalanan engellilere mevcut aylıkları ödenmeye devam edilecek. Lakin, bu şahısların denetim muayenesi sonrası sağlık kurulu raporları SGK tarafından pahalandırılacak ve tıbbi mevzuat dikkate alınarak çalışma gücü kayıp oranları belirlenecek.
Ziraat odalarının bildirim yükümlülükleri güncellendi
Teklif, ziraî faaliyetlerde bulunan sigortalıların sigortalılık başlangıç ve bitiş süreçlerinde yaşanan zorlukları çözmeyi amaçlıyor. Geçmişte ziraat odalarının üye kayıtlarını kağıt ortamında tutup bildirimleri fiziki olarak yapması, takip ve kontrolde badirelere yol açıyordu. Yeni düzenlemeyle, ziraî faaliyetlerin başlangıç ve bitişine dair bildirim yükümlülükleri, ilgili meslek kuruluşlarının daha evvel yerine getirmediği bildiriler için 6 ay içinde yapılması durumunda idari para cezası uygulanmayacak. Ayrıyeten, bu çeşit bildirim yükümlülükleri nedeniyle geçmişte verilen para cezaları iptal edilecek, lakin daha evvel tahsil edilen cezalar geri ödenmeyecek.
GSS prim borçlarını ödeyemeyen sigortalılara yönelik değerli bir düzenleme yapılıyor. Buna nazaran, 1 Ocak 2015 öncesine ilişkin ödenmemiş GSS primleri ile bunlara bağlı gecikme cezası ve artırımı üzere ek borçlardan vazgeçilecek. Fakat, bu mühletler için daha evvel ödenmiş primler geri verilmeyecek yahut diğer bir formda iade edilmeyecek.
Ayrıca, 2024 yılı itibariyle kamu üniversite hastaneleriyle yapılan götürü bedel kontratlarına yönelik bir düzenleme de bulunuyor. SGK, 31 Aralık 2024’e kadar bu mukaveleler çerçevesinde verilen tedavi hizmetlerinin toplam bedelinin, mukavelede belirlenen fiyattan düşük olması durumunda ortadaki farkı terkin edecek. Bu terkin edilen fiyat, ilgili Bakanlık bütçesinden karşılanacak.
İmalat kesimindeki işletmelere, makul koşulları yerine getirdikleri takdirde sigorta primlerinde indirim yapılacak. Kaideler ortasında, aylık muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin yasal müddette verilmesi, primlerin yasal müddetinde ödenmesi, SGK’ya prim borcunun bulunmaması ya da varsa yapılandırılmış olması, nizamlı ödeme yapılması, kayıt dışı sigortalı çalıştırılmaması ve geçersiz sigortalı bildirimi yapılmaması yer alıyor. Bu kaideleri sağlayan işletmeler, malullük, yaşlılık ve vefat sigortası primlerinde 5 puanlık bir indirimden faydalanacak. Uygulama 31 Aralık 2026’ya kadar devam edecek ve Cumhurbaşkanı bu süreyi 31 Aralık 2027’ye kadar uzatma yetkisine sahip olacak. Bu düzenleme, kanunun yayımlandığı ayın başından itibaren geçerli olacak.
Çalışan Sıhhati Merkezlerine yönelik düzenlemeler
İş Sıhhati ve Güvenliği Kanunu’nda yapılan değişiklikle, eğitim kurumu tarifi genişletilecek ve bu alanda yetkilendirilecek öteki kurum ve kuruluşların yetkilendirilme ve kontrol süreçleri de düzenlenecek. Ayrıyeten, kanun kapsamındaki lakin şimdi tanımlanmayan sıhhat işçisi, kamu ismine iş sıhhati ve güvenliği hizmeti sunan Çalışan Sıhhati Merkezleri (ÇASMER) ve ekipmanların inançlı kullanımını sağlamak için bakım, muayene, test ve denetim yapan ekipman muayene kuruluşları da kanuna dahil edilecek.
Çalışan Sıhhati Merkezleri (ÇASMER) ile ilgili yapılan düzenleme ile bu merkezlerin iş sıhhati ve güvenliği alanındaki rolü daha net bir formda tanımlanacak. Böylelikle, özel sıhhat ve güvenlik ünitelerinin bulunmadığı bölgelerde, kamu tarafından profesyonel hizmet sunulması amaçlanıyor. Ayrıca, 10’dan az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan iş yerleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından hizmet alarak iş güvenliği uzmanı ve iş yeri doktoru olmaksızın iş sıhhati ve güvenliği hizmetlerini alabilecek.
Yeni düzenlemeye nazaran, iş sıhhati ve güvenliği ile ilgili önemli eksiklikler ve tehlikeler (yangın, patlama, kimyasal sızıntı üzere acil durumlar) varsa ve patron gerekli tedbirleri almazsa, iş yeri doktoru, iş güvenliği uzmanı yahut ortak sıhhat ve güvenlik ünitesi yetkilileri durumu Bakanlık’a bildirecek. Ayrıyeten, durumu bildirmeyen sıhhat ünitelerinin yetki dokümanları 6 ay mühletle askıya alınacak ve bu durumun tekrar etmesi halinde bu mühlet bir yıla çıkacak.
Ayrıca, 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli iş yerlerinde sıhhat raporları, aile tabiplerinin yanı sıra ÇASMER’lerden de alınabilecek.